napisz do nas: cis@cis-celestynow.org

Witaj na naszym blogu

27
09

Fot.: Wikipedia

Alpaki nie są już dziwnymi egzotycznymi zwierzętami w polskim krajobrazie i wraz z pozostałymi przeżuwaczami są wykorzystywane w pielęgnacji krajobrazu. Zaletą alpak jest to, że nie mają negatywnego wpływu na ekosystem, dzięki czemu mogą poprawić stan zdegradowanego środowiska jednocześnie przynosząc dochód. Liczba hodowców i hodowli rośnie każdego roku toteż niezbędne było założenie Polskiego Związku Hodowców Alpak, który wspiera działania hodowców i zajmuje się promocją tych zwierząt i ich produktów na krajowym i międzynarodowym rynku. 

 

Eko (nomia, logia)

Zmiany strukturalne w rolnictwie powodują, że pewna część rolników każdego roku rezygnuje z dalszej działalności. Powodem jest spadek dochodów w rolnictwie, a także mniejsza liczba miejsc pracy. Te negatywne tendencje mogą ulec zmianie, dzięki wprowadzeniu lam i alpak, które od kilku lat są już obecne w polskim krajobrazie i mogą odegrać duża rolę w poprawie rentowności niektórych gospodarstw. Wszechstronne możliwości produkcyjne tych zwierząt takie jak: włókno, mięso, turystyka i rekreacja oraz alpakoterapia mogą zostać wykorzystane do stworzenia dochodu. Z ekologicznego punktu widzenia hodowla tych zwierząt jest absolutnie pozytywna, ponieważ uczestniczyć mogą w ochronie krajobrazu nie tylko górskiego. Lamy i alpaki bardzo łatwo adaptują się do naszego klimatu, o czym świadczy rosnące zapotrzebowanie i nieustający import tych zwierząt. Alpaki są nową alternatywą oferują, bowiem wyższy poziom rentowności i mają większe możliwości w wykorzystaniu ekosystemu, ponieważ nie niszczą środowiska. Wywierają mniejszy nacisk na grunt w porównaniu z innymi przeżuwaczami a ich cechy w budowie anatomicznej takie jak dwudzielna warga, która służy im do skubania roślinności bez wyrywania jej z korzeniami oraz wypoduszkowane stopy kwalifikują je do grupy zwierząt ekologicznych. Alpaki maja dużo do zaoferowania w rozwiązaniu problemów nieużytków i erozji gleby. Ich spokojne zachowanie podczas wypasu, odchody składane w jednym miejscu nie rozprzestrzeniają chorób, mały nacisk na grunt i niskie wymagania co do paszy, sprawiają, że są pożądane w ochronie ekosystemów na całym świecie, szczególnie w małych gospodarstwach o ekstensywnym chowie. Koszt utrzymania zwierząt jest podobny jak w przypadku owiec czy kóz, ponieważ w swojej diecie wykorzystują pastwisko i pasze wyprodukowane w gospodarstwie, ale dochód z ich hodowli jest znacznie wyższy. Alpaki mogą odegrać istotną rolę w poprawie odbudowy zniszczonego środowiska naturalnego a przy tym przynosząc dochód.

 

Z ziemi chilijskiej do Polski

Alpaki (Lama pacos) należą do rodziny wielbłądowatych południowoamerykańskich i mimo że hodowane są na całym świecie, to największe stada tych zwierząt znajdują się w Ameryce Południowej. Peru jest posiadaczem największej liczby alpak na świecie (3,5 mln. szt.) i jego udział w światowej populacji wynosi 80%, na drugim miejscu jest Boliwia 11%. Aktualnie alpaki stały się bardzo popularne i hodowane są poza krajami Ameryki Południowej na wszystkich kontynentach. Dość liczne hodowle alpak znajdują się w Australii i Nowej Zelandii, USA i Kanadzie, ale także w Europie. Na naszym kontynencie największa populacja alpak występuje w Wielkiej Brytanii - szacowana jest na 30 000 szt. oraz w Niemczech - 10 000 szt., ale hodowane są również w Szwajcarii, Austrii, Francji, Hiszpanii, Włoszech, Polsce oraz krajach skandynawskich. Alpaki mają dużą zdolność adaptacyjną do przeżycia w surowych warunkach klimatycznych, dlatego ich hodowla jest niezwykle opłacalna, ponieważ dostarcza produktów takich jak włókno i mięso, będących źródłem dochodu dla ludności wysokoandyjskiej zamieszkujących tereny na wysokości 4000 m n.p.m. Oprócz włókna i mięsa zwierzęta w tych krajach wykorzystywane są także w turystyce i rekreacji oraz alpakoterapii.

Alpaki do Polski zostały sprowadzone z Chile w 2004 roku i doskonale zaaklimatyzowały się w kraju i mimo że są zwierzętami wszechstronnie użytkowanymi to jak na razie w naszym kraju głównym źródłem dochodu z ich hodowli jest pozyskiwanie włókna. Szeroki wachlarz koloru od białego jak śnieg do czarnego jak węgiel, niezliczona liczba odcieni beżu i brązu sprawiają, że jest poszukiwanym surowcem w krajowym i światowym przemyśle tekstylnym. Włókno alpaki na światowym rynku włóknami naturalnymi zaliczane jest do tzw. włókien specjalnych (zalicza się do nich również włókna lamy, angory, moher i kaszmir) ze względu na niewielką skalę produkcji. Rocznie na świecie produkuje się ok. 6 500 t włókna alpakowego, z czego 4 500 t przypada na Peru. Udział włókna wielbłądowatych lam i alpak w światowej produkcji włókien tekstylnych pochodzenia zwierzęcego jest niewielki, stąd jego wysoka cena i nieograniczony popyt. Kolejnym ważnym produktem jest mięso o bardzo wysokiej wartości odżywczej. Charakteryzuje się wysoką zawartością białka 24 % i niską zawartością tłuszczu 3% w porównaniu z innymi znanymi nam gatunkami mięs. Świeże mięso ma wysoką, jakość i można je przetwarzać na różnorodne wyroby wędliniarskie i konserwy. Charakteryzuje się czerwono-czereśniowym kolorem, przyjemnym zapachem i smakiem, a ponadto jest wysokobiałkowe i niskokaloryczne. Badania naukowe dowodzą, że osoby spożywające takie mięso są długowieczne i nie zapadają na choroby cywilizacyjne. Aktualnie dużym powodzeniem wśród konsumentów cieszą się nietradycyjne gatunki mięs, do których należą między innymi alpaka i lama, ale liczba restauracji oferująca potrawy jest limitowana. Niemcy od kilku lat importują mięso alpaki z Peru, ale potrawy z tego mięsa można zjeść tylko w ekskluzywnych restauracjach. 

Aktualna populacja alpak w naszym kraju szacowana jest na 650 szt. Zwierzęta te hodowane są głównie na farmach hodowlanych, w gospodarstwach agroturystycznych oraz w mniejszym stopniu w ogrodach zoologicznych. Polskim pionierem hodowli alpak jest Mariusz Wierzbicki, który na Podlasiu utrzymuje stado liczące ponad 200 zwierząt.

Badania i analiza rynków wskazuje na szerokie perspektywy rozwoju hodowli alpak ze względu na dużą zdolność adaptacyjną tych zwierząt w różnych środowiskach produkcyjnych. Stąd wynika możliwość rozwoju chowu i hodowli tych zwierząt w Polsce. 

 

Złote runo

Cena włókna alpaki zależy od kilku czynników. Do najważniejszych należy grubość włókna, im cieńsze włókno, tym wyższa cena. Na cenę ma wpływ także kolor włókna oraz tendencje w modzie. Z uwagi na małą skalę produkcji popyt na włókno alpaki jest nieograniczony. Globalny kryzys gospodarczy nie wpłynął w sposób negatywny na rynek włóknem alpaki. Kraje eksportujące włókna naturalne borykają się z problemami finansowymi i poszukują surowców dla przemysłu tekstylnego jak najwyższej jakości po najbardziej korzystnych cenach. Limitowany eksport włókna alpaki z Peru spowodował, że zainteresowanie jego produkcją na pozostałych kontynentach znacznie wzrosło.

Runo alpak zaliczane jest do jednolitych co oznacza, że w jego skład wchodzą włókna o podobnej grubości i długości. Najważniejsze cechy włókna, które mają znaczenie w przemyśle tekstylnym, to średnica, długość, wytrzymałość na rozciąganie, połysk i masa runa. Jednymi z najważniejszych parametrów włókna alpaki jest jej grubość wyrażona w mikronach i długość, ponieważ są one podstawą kwalifikacji w skupie oraz przydatności technologicznej. Im mniejsza średnica przekroju, tym delikatniejsze włókno i wyższa cena. Najcieńsze i najdelikatniejsze włókna pochodzą z okrywy jednorocznych alpak, tzw. „baby alpaca" i z partii ciała zwanej welonem.

Roczny przyrost runa alpaki bywa różny, ale najczęściej jest to 6-12 cm, a masa runa jest ściśle związana z gęstością, bowiem im gęstsze runo, tym jest ono cięższe. Przyjmuje się, że z rocznego odrostu można uzyskać ok. 3 kg włókna.  Produkcyjność alpak zależy od czynników środowiskowych i genetycznych, które mają wpływ na powstawanie cienkiego, gęstego włókna oraz jego kolor. Zadanie hodowcy polega na wyborze do dalszej reprodukcji takich osobników, które przekażą potomstwu jak najlepsze cechy. Selekcja powinna uwzględniać nie tylko jakość włókna, lecz także masę ciała potomstwa. Przyjmuje się, że najczęściej malutkie alpaki ważą średnio 6-8 kg. Masa ciała przy urodzeniu jest bardzo ważna z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ większe młode w przyszłości będzie miało większą masę ciała i cięższe runo. Mając na uwadze ten fakt należy zwiększać wysiłki związane z prowadzeniem pracy hodowlanej. 

Alpaki na świecie znane są z ekskluzywnego włókna, trzykrotnie trwalszego i sześciokrotnie cieplejszego od wełny owczej. Zwierzęta o wysokiej wartości genetycznej osiągają wysokie ceny, dlatego popularne są kradzieże i kontrabandy. Ministerstwo Rolnictwa Peru co roku ustala limit zwierząt do sprzedaży w drodze licytacji. Przedmiotem licytacji mogą być alpaki powyżej 2. roku życia o średnicy włókna nieprzekraczającej 22 mikronów. 

Cena runa w krajach poza Ameryką Południową  jest znacznie wyższa ze względu na znikomą produkcję i dochodzi nawet do 20 euro za kg. Wpływ na cenę włókna alpaki ma niewielka skala produkcji, a popyt jest nieograniczony. Badania i analiza rynków wskazuje na szerokie perspektywy rozwoju hodowli alpak ze względu na dużą zdolność adaptacyjną tych zwierząt w różnych środowiskach produkcyjnych. Niskie koszty utrzymania sprawiają, że warto je hodować także w Polsce. 

 

Anna Morales Villavicencio,

pracownik naukowy w Katedrze Szczegółowej Hodowli Zwierząt SGGW w Warszawie,

prezes zarzadu PZHA 

◄ Wróć do poprzedniej strony